Tipperary’s Arcade Connection, η απόβαση της Atari στην Γηραιά Ήπειρο

Αφήστε με να σας διηγηθώ μια μικρή ιστορία σχετικά με το εργοστάσιο παραγωγής της κραταιάς Atari στο Tipperary της Ιρλανδίας και αν μου επιτρέπεται να εκθέσω μερικές προσωπικές σκέψεις και να αντιπαραβάλω την τότε πολιτική της εταιρίας με πρακτικές και πολιτικές που ισχύουν σήμερα στην χώρα μας.
Το κείμενο αποτελεί ελεύθερη μετάφραση του άρθρου: “Atari Ireland: Tipperary’s Arcade Connection“, συγγραφέας του οποίου είναι ο Tony Temple, webmaster του γνωστού ” The Arcade Blogger ” και δημοσιεύτηκε στις 25/8.

Τον ευχαριστώ θερμά για την άδεια που μου παραχώρησε, ώστε να αναδημοσιεύσω μεταφρασμένο το άρθρο του, συνοδευόμενο από το πλούσιο φωτογραφικό υλικό που ο ίδιος εξασφάλισε με κόπο, στο δικό μας και δικό σας  iamretro.gr!

Οι φωτογραφίες αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία των νόμιμων κατόχων τους, James Riordan, Mike Jang και Alan από την σελίδα “Ardfinnan History” που επέτρεψαν την δημοσίευση τους στην αρχική ιστοσελίδα/blog του συγγραφέως.

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν μαζί, παρέα, ένα νοσταλγικό ταξίδι πίσω στον χρόνο…
Η μαζική επιτυχία της Atari στα τέλη της δεκαετίας του ’70 παρουσίαζε πολλές προκλήσεις, μεταξύ των οποίων και ο έγκαιρος εφοδιασμός της ολοένα αυξανόμενης ζήτησης της παγκόσμιας αγοράς με τα προϊόντα της. Πώς λοιπόν θα μπορούσε να λειτουργήσει όλο το σύστημα με ρυθμούς γρήγορους και αξιόπιστους, ικανούς να καλύψουν την τεράστια ζήτηση με το μικρότερο οικονομικό κόστος; Η μεταφορά ενός τόσο ογκώδους αντικειμένου, όπως ενός arcade μηχανήματος βάρους περίπου 130 – 150 κιλών, φτιαγμένου από εύθραυστα υλικά όπως ξύλο, γυαλί και μέταλλο προς όλο τον κόσμο, με αφετηρία την ενιαία επιχειρησιακή βάση στις ΗΠΑ ήταν μια τρομερά δαπανηρή επιχείρηση. Οποιαδήποτε ιδέα ή αν θέλετε πιθανή προσδοκία, ώστε οι Ευρωπαίοι έμποροι και διακινητές arcade να απορροφήσουν το πρόσθετο μεταφορικό κόστος θα ήταν εμπορική αυτοκτονία και μόνο ως αστεία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. Αν σε όλα τα παραπάνω προσθέταμε το γεγονός ότι το κύριο εργοστάσιο παραγωγής της Atari, με έδρα στο Sunnyvale της Καλιφόρνια είχε ήδη φτάσει κοντά σε σημείο κορεσμού της παραγωγικής του αλυσίδας, προκειμένου να καλύψει μονάχα και αποκλειστικά την καλπάζουσα ζήτηση στις ΗΠΑ, ήταν σαφές ότι η Atari έπρεπε να λάβει γρήγορα τα μέτρα της ώστε να εκμεταλλευτεί την ταχύτατα αναπτυσσόμενη παγκόσμια αγορά και να προσπαθήσει να κερδίσει όσο το δυνατό μεγαλύτερο μερίδιο κερδών και καταξίωση της με ισχυρή παρουσία σε όλο τον κόσμο που άρχισε να διψά για arcades.

Το 1978, η Atari άρχισε να εξετάζει διάφορες τοποθεσίες στην Ευρώπη που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως βάση παραγωγής και διανομής των προϊόντων της που προοριζόταν για τις arcade αίθουσες. Ακούστηκαν πολλές προτάσεις και ακόμη περισσότερα σχέδια μπήκαν κάτω από το μικροσκόπιο, αλλά μάλλον όλα αυτά εξανεμίστηκαν με τρόπο αναπάντεχο και αρκετά περίεργο. Μια μικρή Ιρλανδική επαρχία με το όνομα Tipperary έγινε γρήγορα η προφανής και μοναδική επιλογή. Ένα νέο εργοστάσιο είχε μόλις χτιστεί στα περίχωρα της πόλης και η ιρλανδική κυβέρνηση (υπό το πλαίσιο της αναπτυξιακής της πολιτικής), επιθυμούσε να προσελκύσει εναγωνίως επενδύσεις από το εξωτερικό έχοντας ως επίκεντρο την δοκιμαζόμενη από οικονομική δυσπραγία επαρχία. Τα πολύ ευνοϊκά και συμφέροντα κίνητρα που εγγυόταν η Ιρλανδική κυβέρνηση, στάθηκαν ικανά να κεντρίσουν το επενδυτικό ενδιαφέρον της Atari.

Η Ιρλανδία ως χώρα, με αποφάσεις και νόμους του κοινοβουλίου της προσέφερε εξαιρετικές φορολογικές ελαφρύνσεις στους κατασκευαστές που εγκατέστησαν εργοστάσια στην χώρα. Ως μέλος της ΕΟΚ (τώρα γνωστή ως ΕΕ) έδινε ακόμη ένα ισχυρό πλεονέκτημα σε όσες επιχειρήσεις επιθυμούσαν να έχουν εξαγωγική δραστηριότητα προς τις υπόλοιπες χώρες της ένωσης.


 Το νεόκτιστο εργοστάσιο της Atari στο Tipperary, το 1978. Ευγενική παραχώρηση της φωτογραφίας από  την Ιρλανδική Αρχή Ανάπτυξης. Στην ξύλινη πινακίδα στο πλάι του κτιρίου, γράφει "Atari Ireland Ltd" και φέρει το σχετικό λογότυπο. Φωτογραφία: Mike Jang

Η Atari έμελε να αγοράσει τελικά το κτίριο από τις ιρλανδικές αρχές. Η τοποθεσία που επιλέχθηκε, παρουσίαζε επενδυτικό ενδιαφέρον και για δυο ακόμη λόγους. Σε απόσταση αναπνοής υπήρχαν δύο εταιρείες που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως υπεργολάβοι και προμηθευτές, προκειμένου να συμβάλουν στην υλικοτεχνική κατασκευή των arcades.

Η ‘Murray Kitchens’, ήταν ένας παλιός εδραιωμένος και καταξιωμένος κατασκευαστής ξύλινων ντουλαπιών και επίπλων κουζίνας. Βρισκόταν σε εξαιρετικά κοντινή απόσταση από το κύριο εργοστάσιο, ακριβώς κάτω από το δρόμο της μικρής πόλης Ardfinnan. Επιπλέον σε απόσταση μιας ώρας με το αυτοκίνητο, υπήρχε η ‘Kromberg & Schubert‘, μια εταιρεία εμπορίας και κατασκευής ηλεκτρολογικού εξοπλισμού με έδρα την παραλιακή πόλη Waterford. Η συγκεκριμένη αποτελούσε κάτι παραπάνω από αξιόπιστη και ικανή πηγή για να εξασφαλίσει επαρκώς τις ανάγκες της Atari ως προς την προμήθεια καλωδίων, διακοπτών, λυχνιών, λαμπτήρων και ότι άλλο απαιτείτο κατασκευαστικά για κάθε είδος arcade της εποχής. Παρά το γεγονός ότι ήταν ένα εργοστάσιο της κλάσης “του ενός δωματίου” δομημένο από μπριγκέτες, η ‘Kromberg & Schubert‘ παρουσίαζε ένα μεγάλο και πλούσιο γενεαλογικό δέντρο με γενέτειρα την Γερμανία και τεράστια εμπειρία στην κάλυψη της αγοράς. Είχε ήδη συνάψει συμβάσεις εδώ και πολλά χρόνια, προμηθεύοντας με ηλεκτρολογικό υλικό (κυρίως καλώδια) μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες κατασκευής αυτοκινήτων.


 Η ευρωπαϊκή μονάδα κατασκευής της Atari στο Ardfinnan (κόκκινο χρώμα). Είναι δύσκολο να πιστέψουμε ότι τα arcade μηχανήματα εκείνης της περιόδου, κατασκευάζονταν σε μια τόσο ειδυλλιακή τοποθεσία!

Θεωρητικά λοιπόν, όλο το σχέδιο έδειχνε να αποτελεί μια τέλεια λύση. Το μόνο που έπρεπε να κάνει η Atari ήταν να κατασκευάζει και να συναρμολογεί τις ηλεκτρονικές πλακέτες των παιχνιδιών στην Αμερική και μετά να τις μεταφέρει στην Ιρλανδία, έτοιμες για τοπική εγκατάσταση στα ξύλινα κουβούκλια. Η μονάδα κατασκευής ηλεκτρονικών πλακετών της Atari ήταν τεράστια και σύγχρονη. Η παραγωγή και προώθηση του ηλεκτρονικού τμήματος,  μπορούσε να εξασφαλιστεί με μεγάλη ευκολία – επρόκειτο απλά για μια περίπτωση επέκτασης της κανονικής  λειτουργίας της, που ήδη υπήρχε και κάλυπτε απόλυτα την Αμερική. Η προμήθεια ξύλου, λαμαρίνας, εξαρτημάτων και ηλεκτρολογικού υλικού απευθείας από την τοπική αγορά αποδείχτηκε εξαιρετικά συμφέρουσα και απλά υπάκουε πλήρως στην βασική εμπορική λογική αναλογίας κόστους / κέρδους. Θα μπορούσε βέβαια κάποιος να υποπτευτεί ότι αυτή η λύση εφοδιασμού από «τοπικούς προμηθευτές», ήταν ένας επιπλέον κρυφός όρος, μια απαίτηση της κυβερνητικής συμβολής και επιχορήγησης, καθώς αυτό θα εξασφάλιζε την απαραίτητη απασχόληση στους κατοίκους και την γενική αναβάθμιση της συγκεκριμένης αγροτικής περιοχής της Ιρλανδίας.

Οι Ιρλανδοί πολιτικοί ήταν πολύ πρόθυμοι να βοηθήσουν την Atari να τρέξει γρήγορα τις διαδικασίες και να φέρει τα πράγματα σε λειτουργία. Έτσι κι έγινε. Μέσα σε λίγους μήνες από την υπογραφή μιας συμφωνίας, η Atari ξεκίνησε τις παραγωγικές της δραστηριότητες στο Tipperary, το 1978. Στο ξεκίνημα όμως ανέκυψαν σοβαρά προβλήματα. Αυτού του είδους οι αρχικές δυσκολίες θα μπορούσαν μάλλον να χαρακτηριστούν ως παιδικές αρρώστιες, κάτι όχι και τόσο σπάνιο σε νεοσύστατες επιχειρήσεις τέτοιου βεληνεκούς. Οι πρώτοι Αμερικανοί υπάλληλοι της Atari που έφθασαν από τις ΗΠΑ έφεραν μαζί στις αποσκευές τους διάφορα απαραίτητα εργαλεία για να ξεκινήσουν. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονταν και μια συσκευή φαξ – μια από τις πρώτες που χρησιμοποιήθηκε στις ακτές της Ιρλανδίας. Με το “καλημέρα”, ανακάλυψαν ότι οι τηλεφωνικές υπηρεσίες του Tipperary δεν ήταν ακόμη σε θέση να χειριστούν διεθνείς, άμεσες κλήσεις. (Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η αρμόδια Ιρλανδική Αναπτυξιακή Αρχή, έδρασε αστραπιαία προκειμένου να επιλύσει το πρόβλημα).

Υπήρξαν και κάποια ακόμη θέματα που εντοπίστηκαν κατά την διαδικασία παραγωγής του ξύλινου μέρους. Οι μάστορες της ‘Μurray Kitchens’ αντιμετώπισαν με μεγάλη δόση σκεπτικισμού και με ανταγωνιστικό πνεύμα τους νεοφερμένους Αμερικάνους συναδέρφους τους. Οι τελευταίοι βέβαια εκτελούσαν επιπλέον κι έναν εποπτικό ρόλο πάνω στην εργασία των Ιρλανδών. Αυτή η διαδικασία μετασχηματισμού της εταιρείας με έδρα το Ardfinnan, δηλαδή η μετάβαση από κατασκευαστή ντουλαπιών κουζίνας, σε κατασκευαστή κασωμάτων arcade, αποδείχτηκε τελικά πολύ σκληρή για την Atari. Παρά το γεγονός ότι το εργοστάσιο κάλυπτε μια έκταση 30.000 τετραγωνικών ποδιών, κατάφερναν μόλις και μετά βίας να παράγουν καθημερινά περίπου 20 από αυτά τα καινούργια μαραφέτια. Η  προσπάθεια για την αλλαγή του τρόπου λειτουργίας ήταν δύσκολη και επίπονη. Οι προσδοκίες της Atari φάνταζαν εξωπραγματικές και ανήλεες. Ήθελε πέντε φορές παραπάνω κάλυψη, αφού τα σχέδια επί χάρτου απαιτούσαν ημερήσια παραγωγή 125 καμπίνων. Τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά και ο πολλαπλασιασμός δεν έβγαινε.


  Η 'Murray Kitchens' το 1978, πριν από την συνεργασία της με την Atari.Φωτογραφία:James Riordan

Με υψηλή την αίσθηση ευθύνης και της επικινδυνότητας του προβλήματος, ο αντιπρόεδρος της Atari Αμερικής έστειλε επειγόντως  μια ομάδα εργασίας στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, για να διευθετήσει τα πράγματα. Ο James Riordan ήταν ο επικεφαλής της ομάδας που ανέλαβε την επίλυση των προβλημάτων. Ας διαβάσουμε πως ακριβώς μας περιγράφει τα πράγματα τότε:

Όταν φτάσαμε στο εργοστάσιο, φρέσκοι-φρέσκοι, κατευθείαν από το αεροπλάνο, με υποδέχτηκαν σε ένα δωμάτιο γεμάτο από ντόπιους μηχανικούς που πριν μάλιστα μου συστηθούν, με ρώτησαν σαρκαστικά: «Τι σε κάνει να νομίζεις ότι μπορείς να κάνεις κάτι καλύτερο από εμάς;».
Είπα λοιπόν: “Επειδή κύριοι, φτιάχνω στις Ηνωμένες Πολιτείες 500 μηχανές arcade την ημέρα, το αφεντικό μου, μου έδωσε την οδηγία είτε να κάνω αυτόν τον τόπο παραγωγικό, είτε να τον μετατρέψω σε γήπεδο badminton, οπότε περιμένω να δουλέψετε μαζί μου ή να πάω να σας αγοράσω όλους από μια ρακέτα και μετά να κλείσω εισιτήριο επιστροφής με το επόμενο διαθέσιμο αεροπλάνο». Ας πούμε απλώς ότι όλοι είχαν άμεση αλλαγή στάσης.”


 Φωτογραφία από τις πρώτες εγκαταστάσεις της μονάδας στο Ardfinnan, c.1979. Τα στοιβαγμένα ξύλινα τμήματα μπορεί να σας φανούν γνώριμα. Στη μέση της δεξιάς πλευράς αυτής της εικόνας υπάρχει ένα Sprint 2. Φωτογραφία: Ardfinnan History


   Άλλη μια πολύ πρόδρομη φωτογραφία από το εργοστάσιο στην Ardfinnan, την ίδια περίοδο. Παρατηρείστε τα σχήματα των λευκών ξύλινων τμημάτων, επάνω στο ράφι στα αριστερά - Νομίζω ότι ανήκουν σε ένα Subs, και σε ένα Tempest; Φωτογραφία: Ardfinnan History

Με αυτό το μάλλον αμήχανο ξεκίνημα, η ομάδα επανεκπαίδευσε το προσωπικό και δημιούργησε νέες γραμμές παραγωγής, πλήρως εξορθολογισμένες ώστε να καλύπτουν τις καινούργιες ανάγκες. Μέσα σε οκτώ εβδομάδες, ο Riordan κατάφερε να απογειώσει τους δείκτες στο εργοστάσιο της Ιρλανδίας, με 151 μηχανήματα σε ημερήσια βάση, πανέτοιμα προς διανομή σε όλες τις ευρωπαϊκές αγορές. Νομίζω ότι τα κατάφερε αρκετά καλά εκεί πέρα, έτσι δεν είναι; Πολύ καλύτερα και από τον αναμενόμενο στόχο. Η τακτική του ήταν να δώσει πολλά κίνητρα στο προσωπικό του, που πλέον είχε πολλούς λόγους να εργαστεί σκληρά.

[ Προσωπική σημείωση: Νομίζω ότι αυτό αποτελεί εργασιακή τακτική που αποδίδει πάντα. Υπό το πρίσμα της κοινής λογικής ας σκεφτούμε απλά, όλα αυτά που ισχύουν επί του παρόντος στην χώρα μας την δεδομένη στιγμή. Αλήθεια πόσο παραγωγικοί και ανταγωνιστικοί μπορούμε να είμαστε στην παρούσα φάση με όλα τα απάνθρωπα μνημόνια που καταστρατηγούν κάθε έννοια εργασιακού δικαιώματος, καταρρακώνουν την ποιότητα ζωής μας και μας φέρουν πίσω σε έναν εργασιακό Μεσαίωνα; Κόψε άδειες, μείωσε βάναυσα μισθούς, βγάζε στην σύνταξη ανθρώπινα ράκη που γνωρίζεις εκ των προτέρων ότι αν κατορθώσουν να φτάσουν στα 69 τους και ανάλογα με το επάγγελμα τους, θα έχουν ήδη απολέσει την υγεία τους και συνεπώς δεν θα έχουν μεγάλο προσδόκιμο επιβίωσης, στέρησε κάθε ίχνος ποιότητας ζωής με την υπερφορολόγηση και οικονομική αφαίμαξη του κόσμου. Μα, με αυτό τον τρόπο είναι ποτέ δυνατό να έχεις έναν υγιή ανταγωνισμό και ένα παραγωγικό μοντέλο που θα κάνει την σαρωτική και ταχύτατη αλλαγή που χρειάζεται σήμερα ο τόπος; Προσωπική μου εκτίμηση αποτελεί η πεποίθηση ότι υπογράφοντας όλα αυτά, κάποιοι ενδόμυχα επιθυμούν (και δεν έχουν το θάρρος να το πουν ανοιχτά) την ηθική και υλική εξόντωση όλου του νυν εργατικού δυναμικού με την προοπτική να μην δώσουν ποτέ σύνταξη γήρατος και σε κανέναν. Με αυτόν τον ύπουλο τρόπο θα μπορέσουν να αυξήσουν και τα αποθεματικά των ρημαγμένων ταμείων. Τεράστιες ασφαλιστικές εισφορές με ανταπόδοση ελάχιστες και πενιχρές συντάξεις. Ας βάλουμε λίγο κάτω τα μαθηματικά για να κάνουμε μια πολύ απλή αλλά λογική πρόβλεψη για τα επόμενα δέκα ή είκοσι χρόνια.

Για να κλείσω την μικρή παρένθεση και την αντιδιαστολή του τι ισχύει τώρα στην αγαπημένη μου πατρίδα με την τότε επιχειρησιακή στρατηγική της Atari, θα ήθελα να επισημάνω ότι αυτή η φαινομενικά μικρή αύξηση στην αναμενόμενη ημερήσια παραγωγή κατά μόλις 26 μηχανημάτων, πρόσθεσε 1 εκατομμύριο δολάρια κέρδη στην Atari για κάθε μήνα λειτουργίας του ευρωπαϊκού εργοστασίου της. Δώσε κίνητρα στους εργαζομένους σου, έστω και με την μορφή μιας θετικής κουβέντας και θα δεις θαύματα να μεταφράζονται στους αριθμούς σου. Στραγγάλισε την ελπίδα, ποδοπάτησε τα όνειρα των ανθρώπων, παίξε με τις αντοχές τους, και ο θάνατος δεν θα αργήσει να έρθει. Θάνατος για την παραγωγή. Θάνατος για τις επιχειρήσεις. Θάνατος για το εργατικό δυναμικό. Θάνατος γοργόφτερος και ύπουλος, ικανός να καταπιεί λαούς.

Α, ναι ξέχασα και κάτι άλλο, πολύ βασικό…Ο James Riordan, ο άνθρωπος που εφάρμοσε το σχέδιο κινήτρων για το προσωπικό του και ορίστηκε από τον πρόεδρο της Atari ως επικεφαλής, ήταν σφυρηλατημένος στο αμόνι της καθημερινής εργασίας από μικρός. Στο ενεργητικό του περιλαμβάνονταν τεράστιες επιτυχίες μέσα σε πολύ γρήγορο χρόνο. Ως παράδειγμα αναφέρω την παραγωγή 500 μηχανημάτων ημερησίως. Με κανέναν τρόπο δεν αποτελούσε, ούτε και φυσικά μπορούμε να τον χαρακτηρίσουμε ως ακόμη έναν πρίγκηπα των σαλονιών, χωρίς εργασιακή εμπειρία που το μόνο που ξέρει να λέει είναι ξύλινες θεωρίες απευθυνόμενος προς ένα ανυποψίαστο (και ίσως θλιβερό) ακροατήριο.]

Βλέπετε λοιπόν τελικά πόσο πετυχημένο υπήρξε το σχέδιο για την Atari; Όλα τα επόμενα χρόνια και για όλη την μακρά λειτουργία του εργοστασίου της, παράχθηκαν στο Tipperary δεκάδες χιλιάδες arcade μηχανημάτων που μεταφέρθηκαν σε ολόκληρη την Ευρώπη και πέρα από αυτήν, μέσα σε μεγάλα ναυτιλιακά εμπορευματοκιβώτια. Για τον σκοπό αυτό επιστρατεύτηκε μια εξαγωγική εταιρεία με την επωνυμία ‘Bell’. Οι μεταφορές πραγματοποιούταν επιτυχώς μέσω του λιμένα Waterford, νότια της πόλης. Σε απλή μετάφραση, όλα τα παραπάνω στοιχεία σημαίνουν: Παραγωγή χιλιάδες μηχανών μέσα από μια διαδικασία που έφερε νέες ανάγκες για εργατικά χέρια, μείωση της ανεργίας σε τοπικό επίπεδο και άνθηση πολλών παράπλευρων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνταν συνεπικουρώντας την Atari.

Το διακύβευμα ήταν μεγάλο, το ίδιο και το ρίσκο. Η πιθανή οικονομική ζημιά σε μια στραβοτιμονιά θα “πονούσε” πολύ. Αυτός ήταν ο λόγος που η Atari “εξανάγκασε” μερικά από τα πλέον επίλεκτα στελέχη της, να πετάξουν πάνω από τον Ατλαντικό με σκοπό την επίβλεψη της ταχύτατα αναπτυσσόμενης επιχείρησης. Στον Gil Williams, έναν παλιό και πολύ έμπειρο υπάλληλο, ανατέθηκε η διαχείριση και διεύθυνση του εργοστάσιου από το 1979. Πολύτιμοι αρωγοί του υπήρξαν οι Tommy Martinez και Phillip Stewart. Όλοι ήταν γνήσιοι Αμερικανοί, άνθρωποι που μετέφεραν και μετέδωσαν λίγο από τον Καλιφορνέζικο τρόπο ζωής στην αγροτική Ιρλανδία.

O Gil Williams, ακριβώς δίπλα στον Nolan Bushnell (δεύτερος από αριστερά) και την υπόλοιπη ομάδα στο Sunnyvale της Καλιφόρνια, γύρω από το Stunt Cycle. Φωτογραφία: Replay Magazine, Άνοιξη 1976

Το υπόλοιπο προσωπικό ήταν όλοι Ιρλανδοί, όπως ο Kevin Hayes από το Donegal, που ορίστηκε ως δημοσιονομικός ελεγκτής. Μετά την επιστροφή του Gil στην Καλιφόρνια στα τέλη του 1979, ο Kevin ανέλαβε καθήκοντα Διευθύνοντος Συμβούλου του εργοστασίου.


  Θαυμάσια φωτογραφία, έτσι; Πρόκειται πιθανώς για Asteroids και Missile Command (cabaret μηχανήματα) έτοιμα στη γραμμή παραγωγής στο Ardfinnan, κάπου στα τέλη του 1980. Φωτογραφία: Ardfinnan History

Με την πάροδο του χρόνου, η παραγωγή έγινε πιο εξειδικευμένη ή αν θέλετε πιο ντελικάτη. Εφοδιασμένοι με νέα τεχνικά σχέδια, απεσταλμένα απευθείας από την μαμά Αμερική, οι τεχνίτες του εργοστάσιου στο Ardfinnan στο εξής θα κατασκεύαζαν πολυπλοκότερα ξύλινα κασώματα για τα στεγάσουν την καινούργια γενιά arcades. Τα απρόσωπα, κενά ξύλινα κουτιά θα μετακινούνταν προς στο κεντρικό εργοστάσιο στο Tipperary για να αποκτήσουν ταυτότητα και να διαμορφωθούν στο τελικό προϊόν.

Οι πρώην υπάλληλοι της Atari θυμούνται ακόμη ένα προς ένα τα συχνά, εβδομαδιαία πακέτα που έφταναν αεροπορικώς, κάθε Παρασκευή απευθείας από την Καλιφόρνια. Εντός της αποστολής θα έβρισκαν δείγματα πρωτότυπων, εξαρτημάτων, εργαλείων, τυπωμένων κυκλωμάτων, σχημάτων και σχεδίων, όλα με την πρόθεση να δοθούν στην ιρλανδική εγκατάσταση ως οδηγοί για το τι και το πως πρέπει να γίνεται εφεξής η παραγωγή τους.

Παραθέτω δύο ακόμη ακυκλοφόρητες και σπάνιες φωτογραφίες από το 1981, που δείχνουν σειρές από έτοιμα μηχανήματα Asteroids Deluxe, στημένα και σχεδόν ολοκληρωμένα στο εργοστάσιο Tipperary:


 Οι εργαζόμενοι βάζουν τις τελευταίες πινελιές στο Asteroids Deluxe της Atari, στο εργοστάσιο του Tipperary στην Ιρλανδία. Φωτογραφία: Mike Jang

 Ολοκληρωμένα Asteroids Deluxe cabinets. Πανέτοιμα για αποστολή σε όλη την Ευρωπαϊκή επικράτεια. Φωτογραφία: Mike Jang

Στην κορυφή της παραγωγής, πάνω από 200 Ιρλανδοί εργαζόμενοι κατασκεύαζαν 2.000 μηχανήματα το μήνα, έτοιμα να μεταφερθούν σε όλη την Ευρώπη και πέραν αυτής. Στο Tipperary κατασκευάστηκε και συναρμολογήθηκε κάθε γνωστός τίτλος arcade της Atari. Παρόλο που σήμερα διασώζεται μόνο ένα μικρό μέρος των δεκάδων χιλιάδων arcades που γεννήθηκαν στην περιοχή, είναι σπουδαίο να γνωρίζουμε ότι αρκετά από τα εικονιζόμενα στις φωτογραφίες που δημοσιεύω, εξακολουθούν να διατηρούνται ασφαλή μέχρι σήμερα σε ιδιωτικές συλλογές.


 Τρία από τα μηχανήματα της Atari, στην συλλογή του Tony Temple. Φτιαγμένα με μεράκι στο Tipperary της Ιρλανδίας!

Τα μηχανήματα που φτιάχτηκαν στο Tipperary και πολλά από αυτά που απεικονίζονται εδώ, θα είναι σίγουρα γνωστά στους Αμερικάνους συλλέκτες. Τα σχέδια αποτελούν σε μεγάλο βαθμό αντίγραφα εκείνων που προωθήθηκαν από την Atari  στην αμερικανική αγορά. Ενδιαφέρον όμως  προκαλεί το γεγονός ότι υπήρξαν μια – δυο σχεδιαστικές καινοτομίες, μοναδικές κατασκευές της Ευρωπαϊκής Atari.

Ευρωπαϊκή αποκλειστική κατασκευή και αυτοκόλλητο, που φιλοξένησε τις ευρωπαϊκές εκδόσεις των Time Pilot, Food Fight, Millipede και Popeye:

Σπάνιο και δυσεύρετο Time Pilot, με εμφανή και περήφανη την Ιρλανδική του καταγωγή!

Αυτό το φανταχτερό, μεσαίου μεγέθους κάσωμα κατασκευάστηκε για να φιλοξενήσει τις ιρλανδικές εκδόσεις των Gravitar, Dig-Dug, Fast Freddie, Black Widow και Kangaroo:


 Ιρλανδικό Gravitar. Αναρωτιέμαι αν η συνδυασμένη φωτεινή μαρκίζα και ο καλλιτεχνικός διάκοσμος γύρω από την οθόνη έγιναν έτσι ώστε να εξοικονομηθούν χρήματα και να μειωθεί το κόστος παραγωγής...

Ορισμένα από αυτά τα ευρωπαϊκά καμπινάκια έχουν βρεθεί στις ΗΠΑ – η επικρατούσα άποψη εδώ είναι ότι το Tipperary έστειλε μηχανήματα προκειμένου να καλύψει την ζήτηση και στον Καναδά (περίεργο!). Ο ακριβής λόγος που τα συγκεκριμένα ευρωπαϊκά σχέδια διέφεραν σε στυλ από τα αντίστοιχα των ΗΠΑ, παραμένει μυστήριο.

Οι εργασίες του εργοστασίου υπό την διαχείριση της Atari συνεχίστηκαν μέχρι το 1984, όταν η παγκόσμια ζήτηση για arcades περιορίστηκε σημαντικά. Αυτό που ακολούθησε ήταν ένα συνονθύλευμα ιδιοκτησίας: κατά τη διάρκεια του ίδιου έτους, ο ιαπωνικός κατασκευαστής Namco, που αναζητούσε μια παρόμοια ευρωπαϊκή συμφωνία, προχώρησε σε πενταετή κοινή εταιρική σχέση με την Atari. Η συμφωνία αποδείχθηκε εμπορικά επιτυχής και ταυτόχρονα εμφύσησε πνοή σταθερότητας και ασφάλειας στο τοπικό εργατικό δυναμικό. Ο Kevin Hayes αποχώρησε από την επιχείρηση και η Namco όρισε το δικό της άνθρωπο σε ρόλο διευθυντή, τον Mike Nevin που ήταν επίσης Ιρλανδός. Το 1990, η ιδιοκτησιακή κυριότητα επέστρεψε στην Atari, μέχρι να πωληθεί ή καλύτερα να δοθεί ως γη και ύδωρ στην Midway το 1995. Σε αυτήν παρέμεινε για μικρό χρονικό διάστημα. Στη συνέχεια, η Namco αγόρασε μόνο τη μονάδα συναρμολόγησης και το εργοστάσιο διευθύνεται και διαχειρίζεται πλέον από τον Pat Pickham, με καταγωγή το Tipperary μέχρι το τελικό του λουκέτο το 1998. Τότε απολύονται οι τελευταίοι 42 εναπομείναντες υπάλληλοι. Ο αναγνώστης θα μπορούσε εύλογα να συμπεράνει το μέγεθος του οικονομικού αντίκτυπου στην τοπική οικονομία.


 Μια ακόμη όμορφη φωτογραφία γεμάτη λεπτομέρειες. Τα μηχανήματα τύπου καμπαρέ, παρατάσσονται πίσω από μια σειρά τραπεζιών τύπου κοκτέιλ. Πάλι βλέπουμε τα γνώριμα λευκά ξύλινα τμήματα επάνω στο ράφι προς τα δεξιά. Φωτογραφία: Jim Riordan

Το κλείσιμο του εργοστασίου του Tipperary και ο αντίκτυπος του στην τοπική κοινωνία, συζητήθηκαν στο ιρλανδικό κοινοβούλιο. Μπορείτε να διαβάσετε το κείμενο και τα συμπεράσματα αυτής της συζήτησης εδώ.

Η ιστορική σχέση του Tipperary με την Atari παραμένει ισχυρή μέχρι σήμερα. Πολλοί ντόπιοι εργαζόμενοι απασχολήθηκαν στο εργοστάσιο και για εμάς, τους Ευρωπαίους συλλέκτες, τα arcade που φτιάχτηκαν εκεί εξακολουθούν να εμφανίζονται μέχρι σήμερα. Ποτέ δεν αμφισβητήθηκε ότι αποτέλεσε ένα βασικό κομμάτι της ανάπτυξης και της κυριαρχίας της Atari στην παγκόσμια αγορά arcade, κατά τη διάρκεια της χρυσής εποχής του arcade gaming.


 Ενδεικτική πινακίδα ταυτοποίησης από την Atari Ireland, που βρίσκεται στο πίσω μέρος των arcade που παράχθηκαν στο Tipperary

Η εταιρεία  ‘MOY Insulation‘, που στεγαζόταν σε γειτονικό κτίριο για πολλά χρόνια, ανέλαβε το παλιό εργοστάσιο στο Ardfinnan από το 1998 μέχρι το οριστικό του κλείσιμο, το 2008. Τα κτίρια παραμένουν εγκαταλελειμμένα και ακίνητα, περιμένοντας υπομονετικά καινούργιες υποψήφιες επιχειρήσεις ώστε να ξαναπάρουν ζωή.

Το κύριο εργοστάσιο στο Tipperary είναι ακόμα εκεί. Το σήμα της NAMCO εξακολουθεί να υπάρχει ως επωνυμία:


 Οι παλιές εγκαταστάσεις της Atari στο Tipperary όπως διατηρούνται σήμερα. Φωτογραφία: Google Street View

Έτσι λοιπόν έχουν τα γεγονότα και η ιστορία. Αυτός ο μικρός νομός στην αγροτική Ιρλανδία φιλοξένησε μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες στον κόσμο και παρήγαγε τεράστιους αριθμούς μηχανημάτων που διατέθηκαν σε όλη την Ευρώπη. Το εργοστάσιο στο Tipperary, διαδραμάτισε σαφώς ένα βασικό ρόλο στην ιστορία των arcade. Νοσταλγία σε όλο της το μεγαλείο!…Συμφωνείτε;

Σας ευχαριστούμε για την επίσκεψη σας και τον χρόνο που αφιερώσατε στην ανάγνωση του άρθρου. Ελπίζω να το βρήκατε τόσο ενδιαφέρον όσο κι εγώ. Υπενθυμίζω ότι το πρωτότυπο κείμενο, στα Αγγλικά μπορείτε να το βρείτε στον παρακάτω σύνδεσμο και να αφήσετε κάποιο σχόλιο αν σας ευχαριστεί:

geoanas

geoanas

I am an avid collector of retro hardware. I collect anything retro ... from calculators, to real arcade boards and home computers. Being a tech/craftsman (self taught by experience), I like tinkering with electronics. I believe that hardware engineering is a kind of an art form. I don't want to miss any chance to grab my trusty screwdriver and my precious soldering iron just to repair, improve or spice up with a ‘mod-flavor’ almost anything. I was familiar with retro scene world when...wasn’t retro at all (!)...

10 thoughts on “Tipperary’s Arcade Connection, η απόβαση της Atari στην Γηραιά Ήπειρο

  • dR_wH0
    August 27, 2017 at 3:37 pm
    Permalink

    Τι ΛΕΣ τώρα!!! Ακόμα το διαβάζω το άρθρο αλλά έπρεπε να σχολιάσω πρώτα για το φοβερό/μοναδικό φωτογραφικό υλικό! Μπράβο στα παιδιά για την προσφορά τους και την άδεια που σου παραχώρησαν Γιώργο!!!!!!

    • geoanas
      August 27, 2017 at 3:49 pm
      Permalink

      Ευχαριστώ Γιατρέ μου! Ξέρεις τώρα…μην δω θέμα που πραγματεύεται arcades της χρυσής δεκαετίας ’80s. Αυτά μου αρέσουν κι αυτά αγαπάω! Μήπως είμαι πολύ retro? 😉

  • DAT-Alex
    August 28, 2017 at 2:27 pm
    Permalink

    A ρε Γιωργάρα!…. είσα απίθανος και τα άρθρα σου μοναδικά (συμπεριλαμβανομένου του φωτογραφικού υλικου)!
    Το διάβασα όλο το άρθρο με πολύ ενδιαφέρον.
    Πολύ καλή δουλειά ΜΠΡΑΒΟ κα πάλι ΜΡΑΒΟ!

  • August 28, 2017 at 6:39 pm
    Permalink

    Εξαιρετικό το άρθρο και οι φωτογραφίες.
    Thank u!

  • NiCkeD
    August 29, 2017 at 3:29 pm
    Permalink

    Fantastic! Άψογη μετάφραση, εύστοχες προσθήκες και απολαυστικό φωτογραφικό υλικό. Well done George!

    • geoanas
      August 29, 2017 at 5:52 pm
      Permalink

      Ε, εντάξει! Νομίζω τα είπες όλα! Thank You Master NiCkeD! 🙂

  • September 2, 2017 at 8:38 pm
    Permalink

    Πολύ καλό, σε ευχαριστώ πολύ για την ιστορία αυτή. Πραγματικά θα έπρεπε να είναι παράδειγμα προς μίμηση σε όλους μας.

    • geoanas
      September 3, 2017 at 9:34 am
      Permalink

      Σε ευχαριστώ για το θετικό σου σχόλιο. Θα ακολουθήσουν κι άλλες όμορφες ιστορίες που πάντα κατέληγαν σε ακόμη πιο όμορφα αποτελέσματα…

Leave a Reply