ΑΤΕΡΜΟΝΑΣ ΒΡΟΧΟΣ- Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ZX Microdrive

Μετά από σχεδόν 30 χρόνια, θα μπορούσε κάποιος να πει ότι, πραγματικά το ZX Microdrive μαζί με την Sinclair Flat TV(την επίπεδη φορητή τηλεόραση), το “αυτοκίνητο” C5 και το Sinclair QL, ήταν εκείνοι οι “βρόχοι” που με την αποτυχία τους στην αγορά, παρέσυραν την Sinclair Research Ltd στην οικονομική κατάρρευση το 1986. Ήταν άλλη μία «επαναστατική» τεχνολογία, που απλά υποσχόταν πολλά περισσότερα απ’όσα μπορούσε να δώσει…

Ο “κλασσικός” Clive…

figure 3Ο Clive Sinclair στις 23 Απριλίου 1982, ανακοίνωσε ότι ένα νέο μέσο αποθήκευσης θα έφερνε την επανάσταση στα μέσα αποθήκευσης δεδομένων των home computers.Σημαντικά φθηνότερο από την ήδη καθιερωμένη 5.25 δισκέτα και την νεοεμφανιζόμενη και πολλά υποσχόμενη δισκέτα των 3.5 ιντσών, «θα άλλαζε το πρόσωπο του home computing». Αυτή η «αξιοπρόσεκτη σημαντική ανακάλυψη σε μια αξιοπρόσεκτη τιμή», έκανε επιπλέον 18 μήνες για να βγει στην αγορά.

 

Είναι πράγματι “επαναστατικό”!(?)

figure 1Κατά την παρθενική εμφάνιση του ZX Spectrum στην έκθεση υπολογιστών Earl’s Court Computer Fair, παρουσιάστηκε στους δημοσιογράφους ένα πρωτότυπο ZX Microdrive. Ο εξειδικευμένος τύπος το υποδέχτηκε με διθυράμβους περιγράφοντας τις πραγματικά καλές επιδόσεις του Microdrive – two quarter inch δισκέτες, 100KB χωρητικότητα, 16KB το δευτερόλεπτο transfer rate, σύνδεση μέχρι και οκτώ Microdrives ταυτόχρονα(!) – και όλα αυτά στην τιμή των £50! Ήταν πραγματικά μια τιμή “που σκοτώνει”, όταν εκείνη την εποχή, το 5.25 disk drive της Commodore για τον VIC 20 πωλούνταν λίγο κάτω από £400 και το 3.5 disk drive της Sony παρά την επιθετική της πολιτική τιμών, βρισκόταν στις £235. Τα μόλις 85ΚΒ δεδομένων αποθήκευσης του ZX Microdrive, μπορεί να ήταν υποδιπλάσια ή και υποτριπλάσια από τα ΚΒ που αποθήκευαν τα disk drives της Commodore και της Sony, αλλά ποιος έδινε σημασία σε τέτοιες “λεπτομέρειες”? Η τιμή ήταν το μεγάλο ζητούμενο!

Αργεί ακόμα?

Η καλή μέρα από το πρωί φαίνεται και αν και κανένας δεν περίμενε να είναι άμεσα διαθέσιμο προς πώληση το Microdrive, το τέλος του 1982 βρήκε την Sinclair να κάνει αλλαγές όσον αφορά τον χρόνο που θα έβγαινε στην αγορά καθώς τo “τέλη του 1982” αντικαταστάθηκε από το “αρχές του 1983” και στο είδος του μαγνητικού μέσου αποθήκευσης, όπου ο όρος “μικροδισκέτα”-“microfloppy”, αντικαταστάθηκε από το πολύ αόριστο όρο “μέσο αποθήκευσης”-“storage medium”.

figure 2

Άνοιξη του 1983 και δεν υπήρχε κανένα σημάδι του υποσχόμενου προϊόντος. Τουλάχιστον η Sinclair δεν έπαιρνε ακόμα παραγγελίες! Ο υπεύθυνος του τμήματος υπολογιστών της Sinclair, Nigel Searle, προχώρησε σε μια καθησυχαστική ανακοίνωση: «Το σχέδιο έχει οριστικοποιηθεί και περιμένουμε τώρα τα επί παραγγελία τσιπ ημιαγωγών» ανέφερε στον Τύπο. «Η καθυστέρηση στα Microdrives είναι αποτέλεσμα μηχανικών δυσκολιών που δεν είχαμε προβλέψει» πρόσθεσε.
Οι φήμες όμως έδιναν κι έπαιρναν ότι το Microdrive δεν θα βασιζόταν πια στην τεχνολογία των περιστρεφόμενων δίσκων, δηλαδή στη χρήση ενός “microfloppy” όπως ανέφεραν οι πρώτες διαφημίσεις, αλλά αντ’ αυτού, θα χρησιμοποιούνταν ένας «βρόχος ταινίας υψηλής ταχύτητας». Στην πραγματικότητα, οι υπαινιγμοί ότι το Microdrive δεν θα ήταν τελικά ένα σύστημα δίσκων είχαν αρχίσει να διαρρέουν προς στα τέλη του 1982.

figure 4

Έρχεται!

Τελικά, η Sinclair κατάφερε να τελειώσει τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη του ZX Microdrive και τον Ιούλιο του 1983 η επιχείρηση ανήγγειλε ότι θα άρχιζε τις πωλήσεις τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, μαζί με τo ZX Interface 1 που απαιτούνταν για τη σύνδεση του Microdrive με το ZX Spectrum. Οι πρώτες 1000 μονάδες θα προσφέρονταν συγκεκριμένα σε αυτούς που πρώτοι είχαν παραγγείλει τα ZX Spectrum τους πίσω στο 1982, ως αποζημίωση για τον μεγάλο χρόνο που περίμεναν για να παραλάβουν τους νέους υπολογιστές τους. Επιβεβαιώθηκε τέλος, ότι κάθε 43 X 30 X 5mm Microdrive cartridge, δεν περιείχε έναν δίσκο αλλά έναν βρόχο ταινίας πλάτους 2mm από υψηλής ποιότητας μαγνητοταινία.

figure 5

Ποιος είχε την (αρχική) ιδέα?

Κατά γενική ομολογία, το Microdrive εξ’αρχής προοριζόταν να είναι μια τεχνολογία βασισμένη σε ταινία, αλλά από που προήλθε?
Η Sinclair είχε μια πρώτη επαφή με την έννοια της αποθήκευσης σε ταινία-βρόχων το καλοκαίρι του 1974. Ένας νέος μηχανικός ο Andrew Grillet, που είχε κάνει έμμεσα κάποια εργασία για την Sinclair Radionics, πέρασε από συνέντευξη για μια δουλειά με την επιχείρηση. Σύμφωνα με τον Grillet, όταν του ειπώθηκε ότι η Sinclair «επρόκειτο να σχεδιάσει έναν υπολογιστή» και ρωτήθηκε ποιες ιδέες έχει γι αυτόν τον σχεδιασμό, πρότεινε ένα σύστημα αποθήκευσης δεδομένων βασισμένο στην eight-track κασέτα μουσικής που ήταν πολύ δημοφιλής στις αρχές της δεκαετίας του 1970.

Να το ξαναδούμε…

Το σύστημα αποθήκευσης ταινιών δεν απασχόλησε την Sinclair μέχρι τον Απρίλιο του 1982, όταν και ανήγγειλε την έρευνα για το Microdrive. Ο Rondey Dale στο βιβλίο του “Η ιστορία της Sinclair”, ισχυρίζεται ότι ο μηχανικός της Sinclair Jim Westwood και ο αρχιμηχανικός David Southward, συνέλαβαν από κοινού την ιδέα για το Microdrive το 1982, οκτώ χρόνια μετά από τη συνέντευξη του Grillet.

Όλοι οι άνθρωποι του Microdrive

  • Southward και Cheese

Ο David Southward, που επόπτευε την ερευνητική εργασία της Sinclair για τις περιφερειακές συσκευές, πήρε το γενικό έλεγχο του προγράμματος Microdrive το 1982, και ανέθεσε την σχεδίαση των αναλογικών ηλεκτρονικών στον ηλεκτρονικό μηχανικό Ben Cheese. Οι Southward και Cheese εργάζονταν στα εργαστήρια της Sinclair στο St Ives, στο Cambridgeshire. Σε έναν οδηγό προσωπικού της Sinclair του 1982,ο Cheese περιγράφεται ως «ο σχεδιαστής των ηλεκτρονικών του microfloppy»

figure 7

  • Rick Dickinson

figure 8Εν τω μεταξύ, στα γραφεία της Sinclair στο King’s Parade στο Cambridge, ο βιομηχανικός σχεδιαστής της επιχείρησης, Rick Dickinson, εργαζόταν στη σχεδίαση(design) των microdrives και των cartridges. Ο Dickinson, που άφησε το 1986 την Sinclair για να δουλέψει σε μια δικιά του σχεδιαστική επιχείρηση, την οποία έχει ακόμα σήμερα, λέει ότι o σχεδιασμός του Microdrive προήλθε από το ίδιο το ZX Spectrum και έχει τον ίδιο σχεδιασμό ακόμα και για το αλουμινένιο faceplate. Όσον αφορά στις κασέτες, λέει ο Dickinson, «από τη στιγμή που έχετε ένα μέρος για την εκτεθειμένη ταινία, ένα πιάσιμο για όταν αφαιρείται από το microdrive, μια θέση για μια ετικέτα και μια μικρή θήκη για να το τοποθετήσετε μέσα, λίγο-πολύ σχεδιάζεται μόνο του»

  • Martin Brennan

Το ZX Interface 1, που θα συνέδεε το Microdrive με το ZX Spectrum, κατασκευάστηκε από το Martin Brennan. Ο Brennan ήρθε στην Sinclair στα τέλη του 1982, αφού του είχε προσφερθεί από τον Nigel Searle ένα πόστο εφαρμοσμένης μηχανικής με έμφαση στην τεχνητή νοημοσύνη. Ο Brennan θυμάται σήμερα ότι αναμείχθηκε στο πρόγραμμα Microdrive επειδή με την άφιξή του στη Sinclair, ήταν πολύ περίεργος να δει ένα από τα υποσχεθέντα «επαναστατικά» drives και ρώτησε εάν θα μπορούσε. Αυτό συνέβη επτά ή οκτώ μήνες αφότου είχε ανακοινωθεί το drive. Αμέσως κατάλαβε ότι υπήρχε ακόμα πολύ δουλειά για το microdrive. «Ο μηχανικός σχεδιασμός είχε γίνει, όπως είχε γίνει και το βιομηχανικό σχέδιο από τον Rick Dickinson,» θυμάται. «Αλλά σχεδόν τίποτα δεν είχε γίνει από την πλευρά των ηλεκτρονικών όπως τίποτα δεν είχε γίνει και από την πλευρά του λογισμικού.» Ο Brennan ανέλαβε αυτές τις εργασίες.

  • Ian Logan

Στον Ian Logan, έναν ανεξάρτητο προγραμματιστή, συντάκτη και γιατρό, ανατέθηκε να γράψει τις επιπλέον εντολές της Basic του ZX Spectrum που θα χρησιμοποιούσαν οι χρήστες για να λειτουργήσουν το Microdrive. Αυτές ενσωματώθηκαν στη 8KB ROM του ZX Interface 1. Μιλώντας στο περιοδικό Sinclair User μετά από την παρουσίαση του Microdrive, ο Logan είχε πει: «Αναπτύχθηκε σε ένα μεγάλο κουτί με τη ULA στο κέντρο. Υπάρχουν πολύ λίγα στο εσωτερικό του Microdrive. Υπάρχει μια ULA και οι διπλές κεφαλές που διαβάζουν την ταινία. Το πρόγραμμα του Microdrive αναπτύχθηκε σε EPROM. Εάν υπήρξαν διορθώσεις στο πρόγραμμα θα πήγαινα στο Cambridge με τις αλλαγές και θα γράφαμε μια νέα EPROM. Στο τέλος, ο Martin Brennan, που ήταν επικεφαλής για το πρόγραμμα, είπε «Σωστά, αυτό είναι το τέλος». Δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι πρόσθεσε κάνα δυο πραγματάκια μέχρι το επόμενο πρωί». Η ULA σχεδιάστηκε από τον Ben Cheese και οι εσωτερικοί μηχανισμοί από το John Williams. Ο Jim Westwood παρείχε τις οδηγίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο το Microdrive πρέπει να δουλευτεί στη Basic.
Ο Logan αποκάλυψε ότι τα αρχικά 100 Microdrives βγήκαν με EPROM, για να μπορέσει να γίνει update στον νέο κώδικα επειδή, όπως το έθεσε, “η Sinclair θέλει να ξανασχεδιάσει το pcb σε κάποιο στάδιο”. Η τελική ROM θα γραφόταν ήλπιζε, όταν τουλάχιστον δύο bugs θα διορθώνονταν στον μετέπειτα κώδικα.
Γρήγορα προέκυψαν και άλλα προβλήματα. Ενώ πολλοί reviewers ήταν γενικά θετικοί για το Microdrive(η ταχύτητα φάνηκε ότι ήταν το πρωτεύον θέμα για αντιμετώπιση, γιατί δεν ήταν πραγματικά αρκετά γρήγορο για να θεωρηθεί ένα “floppy drive killer”), τελικά μόνο η καθημερινή χρήση θα αποκάλυπτε τα αδύνατα σημεία του σχεδιασμού.

Τέλος πρώτου μέρους

figure 10

chriskgnr

chriskgnr

Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη, η μοίρα τό'φερε εγώ ο Παοκτσής να βρίσκομαι χρόνια τώρα στον Πειραιά! Φανατικός Sinclair QL και Acorn user, πωρωμένος adventurάς με αμέτρητες ώρες και ξενύχτια πάνω από μία Α500 προσπαθώντας να λύσω γρίφους των adventures games... Τα PC? Αναγκαίο "κακό". Και φυσικά, Ν64 rules!

20 thoughts on “ΑΤΕΡΜΟΝΑΣ ΒΡΟΧΟΣ- Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ZX Microdrive

  • nkary
    November 25, 2014 at 5:04 pm
    Permalink

    Μπράβο Χρήστο, πολύ καλό και με πολλές λεπτομέρειες το αφιέρωμα σου.
    Περιμένω το 2ο μέρος 🙂

  • chriskgnr
    November 26, 2014 at 6:35 am
    Permalink

    Σας ευχαριστώ! Θα υπάρξει και συνέχεια! 🙂

  • DAT-Alex
    November 26, 2014 at 7:24 am
    Permalink

    Καταπληκτικό άρθρο. Τα microdrive (αν και αποτέλεσαν μια αποτυχία στην ουσία) είναι ενα απο τα περιφερειακά στον χώρο των ρετρο που προσωπικά με ενθουσίασαν για την πρωτοτυπία τους και την υλοποίηση στον ΖΧ-48Κ.
    Μπράβο Χρήστο για τον κόπο σου και το κατατοτιπιστικότατο άρθρο σου!.

    joke:
    (Υ.Γ. και μην ξεχνάμε οτι με το πέρασμα του χρόνου το microdrive ειναι ίσως το μόνο αποθηκευτικό μέσο που …’αυξάνει’΄η χωρητικότητα (!!!) λόγω επιμήκυνσης της…ταινίας χε! χε!)

    • chriskgnr
      November 26, 2014 at 3:03 pm
      Permalink

      @datalex
      “…(Υ.Γ. και μην ξεχνάμε οτι με το πέρασμα του χρόνου το microdrive ειναι ίσως το μόνο αποθηκευτικό μέσο που …’αυξάνει’΄η χωρητικότητα (!!!) λόγω επιμήκυνσης της…ταινίας χε! χε!)…”

      Αυτό κι αν είναι μεγάλη αλήθεια! Μάλιστα η ίδια η Sinclair, προέτρεπε τους χρήστες του Microdrive, να κάνουν μερικά φορμαρίσματα στο cartridge πριν το χρησιμοποιησουν για την αποθηκευση των δεδομενων τους, ετσι ωστε να κερδίσουν μερικά sectors και μερικα επιπλέον kilobytes απο το τέντωμα της ταινίας! Γι’αυτό και οι χρήστες του microdrive στο ZX Spectrum και το QL, δεν έπαιρναν σχεδόν ποτέ τον ίδιο αριθμό φορμαρισμένων sectors οταν φορμαριζαν το cartridge. 😀

    • geoanas
      November 29, 2014 at 11:03 am
      Permalink

      Alex, αυτό ούτε καν το είχα φανταστεί !!
      Πολύ εύστοχη παρατήρηση…”γηράσκω αεί διδασκόμενος” 🙂

  • November 26, 2014 at 2:58 pm
    Permalink

    Πολύ ωραίο και λεπτομερές το 1ο μέρος του άρθρου! Περιμένουμε σύντομα και το επόμενο μέρος!!!

  • chriskgnr
    November 26, 2014 at 3:18 pm
    Permalink

    Thanx Γιώργο, Αλέξη, Χρήστο! 🙂

  • dR_wH0
    November 26, 2014 at 8:40 pm
    Permalink

    Πρόλαβα και εγώ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ να το διαβάσω σωστά! Άψογο και πολύ ενημερωτικό! Περιμένουμε το επόμενο μέρος 🙂

  • turrican
    December 1, 2014 at 5:27 pm
    Permalink

    Συγχαρητήρια, το απόλαυσα!
    Περιμένω και εγώ τη συνέχεια.
    Δυο παρατηρήσεις:
    a) O Ben Cheese μοιάζει σαν να βγήκε απο το δάσος του Σεργουντ! Μόνο το τόξο και τα βέλη του λείπουν!
    β) Έσπαγα το κεφάλι μου περί του πού κόλλαγε το ” Ατέρμονας βρόχος” με το θέμα!
    Τελικά το ανακάλυψα ακόμα και εγώ… :p
    χα! χα! Εξαιρετικός τίτλος!!!

  • chriskgnr
    December 2, 2014 at 10:41 am
    Permalink

    Έρχεται και το δεύτερο μέρος σε λίγο! 🙂

  • December 6, 2014 at 4:12 pm
    Permalink

    Ωραιος Χρηστο!!Περιμενουμε το 2ο μερος!!

    • chriskgnr
      December 6, 2014 at 6:56 pm
      Permalink

      “Ψήνεται” και το δεύτερο μέρος Γρηγόρη! 🙂

  • arislab
    December 7, 2014 at 4:32 pm
    Permalink

    Σήμερα το διάβασα Χρηστάρα, Μπράβο! πολύ όμορφο και λεπτομερέστατο!..μπορεί να μήν είναι floppy drive killer, αλλα φόρτωνε πιο γρήγορα απο απο το FDD του C64 😀 (τουλάχιστον στον QL). Περιμένουμε το 2ο μέρος!!!…Give Pain! 😀

  • December 7, 2014 at 10:37 pm
    Permalink

    Πολυ ενδιαφερον αρθρο, πολυ συγκινηση για εμας τους Sinclairαδες!! Θυμαμαι οταν χρησιμοποιουσα το Sanyo κασσετοφωνο μου για να φορτωνω προγραμματα στον 48Κ μου, προσπαθουσα να φανταστω πώς θα ήταν να φορτώνω προγραμματα με το εξωτικο Microdrive το οποιο δεν μπορουσα τοτε να αποκτησω… Κατι εχουν αυτα τα μαυρα κουτακια βρε παιδι μου… Γιατι ακομα και σημερα που παιδευομαι να φορτωσω απο Cartidges στον QL μου, οσο και να μου σπανε τα νευρα, τα λατρευω ολο και περισσοτερο; Εικάζω οτι ο sir Clive ειχε ειδικο section στην γραμμη παραγωγής του οπου εκανε και Voodoo στα μηχανηματα του , δεν εξηγείται αλλιώς !!

    • chriskgnr
      December 8, 2014 at 3:40 pm
      Permalink

      Δεν έχεις άδικο! Τα microdrives έχουν αυτό το κάτι από voodoo! 🙂

Leave a Reply